લાંબા સમયથી બઢતી પરીક્ષા વિલંબમાં મુકાઈ હતી, જેનો માર્ગ હવે મોકળો થયો.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે તા. 8 જુલાઈના રોજ એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપીને પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર (બિનહથિયારી) ની મોટા પાયે બઢતી પ્રક્રિયાનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે. ન્યાયમૂર્તિ નિરલ આર. મહેતાએ રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઘડવામાં આવેલા બઢતીના નિયમોને યથાવત રાખતાં ગુજરાત પોલીસ ભરતી બોર્ડ દ્વારા લેવાયેલી પરીક્ષામાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
પરિણામે રાજ્યભરના અંદાજે 1,800 પોલીસ કર્મચારીઓને આવરી લેતી લાંબા સમયથી વિલંબિત બઢતી પરીક્ષા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ શકી. આ વિવાદમાં બઢતી માટેની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષામાં ભાગ લેવા માટેની પાત્રતાના માપદંડને લઈને પોલીસ કર્મચારીઓના બે જુદા જુદા વર્ગો વચ્ચે ઉગ્ર કાનૂની લડત જોવા મળી હતી.
એક પક્ષનું કહેવું હતું કે એક જ ભરતી બેચના તમામ પોલીસ કોન્સ્ટેબલોને પરીક્ષામાં બેસવાની તક મળવી જોઈએ, જ્યારે બીજા પક્ષે કાયદાકીય રીતે નિર્ધારિત લઘુત્તમ સેવા અવધિ પૂર્ણ કર્યા બાદ જ ઉમેદવારને પાત્ર ગણવાની જોગવાઈને સમર્થન આપ્યું હતું.
વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ રાજ્ય સરકારની એવી નીતિ હતી કે, હેડ કોન્સ્ટેબલ અથવા આસિસ્ટન્ટ સબ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે પાંચ વર્ષની સેવા, અથવા પોલીસ દળમાં કુલ પંદર વર્ષની સંયુક્ત સેવા પૂર્ણ કર્યા બાદ જ ઉમેદવાર પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર માટેની વિશેષ સ્પર્ધાત્મક બઢતી પરીક્ષામાં ભાગ લઈ શકે.
આ પડકારને ફગાવતા ન્યાયમૂર્તિ મહેતાએ બઢતીની સમગ્ર કાયદાકીય વ્યવસ્થાને માન્ય રાખી હતી તેમજ પાત્રતાના નિયમો કે પરીક્ષા પ્રક્રિયા પર કોઈપણ પ્રકારનો સ્થગિત આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
આ ચુકાદાથી વિભાગીય બઢતી દ્વારા પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટરની ખાલી જગ્યાઓ ભરવાના રાજ્ય સરકારના પ્રયાસોમાં રહેલો એક મહત્વનો કાનૂની અવરોધ દૂર થયો છે અને છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી પરીક્ષા અંગે રહેલી અનિશ્ચિતતાનો અંત આવ્યો છે.
આ નિર્ણય એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ગુજરાત સરકાર સીધી ભરતી અને વિભાગીય બઢતી – બંને માધ્યમો દ્વારા પોલીસ દળમાં ખાલી જગ્યાઓ ઝડપી ગતિએ ભરી રહી છે.
રાજ્યના પોલીસ દળને તમામ સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવવાના અભિયાનના ભાગરૂપે નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવી દ્વારા પણ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાનું સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ગુજરાત પોલીસ ભરતી બોર્ડ તરફથી હાજર રહેલા મુખ્ય સરકારી વકીલ જી. એચ. વિર્કે દલીલ કરી હતી કે ભરતી અને બઢતી માટેની પાત્રતાના માપદંડ નક્કી કરવાનું કાર્ય રાજ્ય સરકારની નીતિનો વિષય છે અને તે નિયમ ઘડનાર સત્તાધિકારીના વિશિષ્ટ અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.
રાજ્ય સરકારે વધુમાં એવી દલીલ પણ કરી હતી કે પરીક્ષા પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કે પહોંચી ગયા બાદ ન્યાયિક હસ્તક્ષેપ કરવામાં આવે તો સમગ્ર બઢતી પ્રક્રિયા ખોરવાઈ જશે અને કાયદાકીય નિયમો મુજબ પરીક્ષામાં ભાગ લેનાર સેંકડો પાત્ર પોલીસ કર્મચારીઓને ગંભીર નુકસાન પહોંચશે.
ગુજરાત પોલીસ ભરતી બોર્ડ રાજ્યની સર્વોચ્ચ પોલીસ ભરતી સંસ્થા તરીકે કાર્ય કરે છે અને પોલીસ મહાનિર્દેશકના સીધા માર્ગદર્શન અને દેખરેખ હેઠળ ભરતી તથા બઢતી સંબંધિત પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે.
હાઈકોર્ટે બઢતીના નિયમોની વૈધતા પર પોતાની મહોર મારતાં રાજ્ય સરકારને પારદર્શક, ગુણવત્તા આધારિત અને નિયમબદ્ધ બઢતી પ્રક્રિયા દ્વારા પોલીસ દળના ઉચ્ચ હોદ્દાઓ ઝડપથી ભરવાની તેની ચાલુ પહેલને મહત્વપૂર્ણ ન્યાયિક સમર્થન પ્રાપ્ત થયું છે.
